Tüm Kütüphaneler için Çevrimiçi Programlar

OPAL(Online Programs for All Library), Kütüphane ve Enformasyon Bilimleri alanındaki konular ve eğilimler hakkındaki etkinliklere çevrimiçi erişim olanağı sunuyor.

OPAL, kütüphaneler ve diğer organizasyonlar tarafından kütüphane kullanıcıları ve çalışanları için web tabanlı programlar ve deneyimler sağlayan uluslararası işbirliği çabası... Programlar, çevrimiçi odalarda etkileşimli katılımcılar, ses, görüntü, metin, senkronize arama ve daha fazlasını sunan bir yapısı var... OPAL'e herkes katılabilir ve genellikle kayıt gerektirmez, ücretsizdir. OPAL programları; kitap tartışma programları, röportajlar, özel etkinlikler, kütüphane deneyimi, sayısal kütüphane koleksiyonlarında sanal turlar vb. içeriyor...
Program arşivi: http://www.opal-online.org/archivelis.htm

İyi ki Doğdun Ranganathan

Shiyali Ramamrita Ranganathan, 9 Ağustos 1892'de Hindistan'a doğmuş bir matematikçi ve kütüphanecidir. 1931 yılında Kütüphane Biliminin 5 kuralını ve 1933 yılında Kolon sınıflama sistemini geliştirmiştir.

1944-1953 yıları arasında Hindistan Kütüphane Derneği'ni yönetmiştir.

27 Eylül 1972'de bronşit nedeniyle hayata veda etmiştir.

Ayrıntılı bilgi için: http://en.wikipedia.org/wiki/S._R._Ranganathan

Edublog 2008 En iyi Kütüphane / Kütüphaneci Blogları Adaylar

En iyi blogların belirlenmeye çalışıldığı edublog sitesinde kütüphane veya kütüphaneci bloglarının oylandığı bir kategori yer alıyor. Bu kategoride yer alan aşağıdaki kütüphane / Kütüphaneci bloglarını inceleyebilir ve dilerseniz oylayabilirsiniz...

Lorcan Dempsey’s weblog
UoL Library Blog

Paul Walk’s weblog

Hey Jude

Joyce Valenza

Blue Skunk Blog

TechnoTuesday

Kaynak: http://edublogawards.com/2008/best-librarian-library-edublog-2008/

Yüzde 68'i Kütüphane Kartına Sahip Bir Toplum Olabilmek

Amerikan Kütüphane Derneği (ALA) 'nin 2009 eyalet raporuna göre; halkın % 68'i kütüphane kartına sahip!!! Bu rakkam 1990 yılında geçilen kart uygulaması tarihinden beri kendileri için de muhteşem bir sayı...
Amerikalıların %76 'sı kütüphanelerini ziyaret etmiş!!!
Ayrıca kütüphane kartı sahipleri tarafından 2006'da % 24 oranında web sayfası ziyareti alan kütüphaneler 2008 yılında bu bu oranı % 41 'e yükselmiş...
Raporun en çarpıcı yanı ise ülkelerindeki ekonomik krizin kütüphane kullanımını arttırdığına ilişkin tespitlerde bulunulması...

Ülkemizdeki durumu düşündüğümüzde gerçekten hayal gibi rakkamlar... Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bağlı kütüphanelerin istatistiğine göre 2008 yılında 71 milyonluk nüfusumuzun sadece 503.961'i kütüphane kartına sahip!
Ancak ümitsiz olmamak gerek...Nihayetinde Amerika'daki kütüphane hizmeti ile ülkemizdeki kıyaslanamaz... Biz de de şayet kütüphanelerimizi modern hizmet anlayışı içerisinde halkımızla buluşturabilirsek uzun vadede de olsa bu sayının katlanarak artacağı aşikardır.

Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bağlı Kütüphanelerin 2008 yılı istatstikleri için aşağıdaki bağlantıya tıklayınız
http://kygm.kulturturizm.gov.tr/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFF0D262A49C727F232C312D1DD2E9EA986

ALA Basın Bülteni için aşağıdaki bağlantıya tıklayınız
http://www.ala.org/ala/newspresscenter/news/pressreleases2009/april2009/2009state.cfm

ALA Kütüphane Raporu için aşağıdaki bağlantıya tıklayınız
http://www.ala.org/ala/newspresscenter/mediapresscenter/presskits/2009stateofamericaslibraries/2009statehome.cfm

Kütüphane Kullanıcı Hakları ya da Okur Özgürlüğü

Bir toplumdaki her insanın kütüphane kullanmaya ve modern kütüphane hizmeti talep etmeye hakkı olduğunu düşünüyorum. Nasıl İnsan Hakları var, kütüphane kullanıcılarının hatta potansiyel kullanıcı dediğimiz kullanmayan ama kullanması öngörülen her insanın da kütüphane kullanmaya hakkı vardır bence. Aslında kütüphane kullanma hakkı bir çok "HAK" ile iç içedir. Her şeyden önce insan hakları çerçevesinde ele alınmalıdır. "İnsan Hakları:En başta yaşam ve özgürlük olmak üzere sağlık, eğitim, yiyecek, barınma ve toplumsal hizmetler de içinde olmak üzere sağlığına ve esenliğine uygun bir yaşam düzeyine kavuşma; yasanın koruyuculuğundan eşit olarak yararlanma; Barışçıl amaçlar için toplanma ve dernek kurma; evlenme, mal ve mülk edinme; çalışma, işini seçme özgürlüğü; din, vicdan düşünce ve anlatma özgürlüğü hakları İnsan Hakları Evrensel Bildirisinin temellerini oluşturur. "( http://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0nsan_Haklar%C4%B1_Evrensel_Bildirisi ) Kütüphane hizmetleri kimi zaman eğitim kimi zaman hobi kapsamındadır. Örneğin bir araştırmacı, öğrenci ya da meraklı biri iseniz kütüphane sizin için bir araştırma merkezi görevi görür ve bu bağlamda eğitim hakkı çerçevesinde ele alınabilir. Oysa sadece kitap, DVD vb. görsel işitsel materyal ödünç almak üzere kütüphane kullanıyorsanız da bir hobi ya da toplumsal bir etkinlik çerçevesinde değerlendirilebilir. Neticede ister eğitim ister hobi amaçlı olsun her insanın kütüphane kullanmaya hakkı olduğunu düşünüyorum. Ve bunu sağlayabilecek tek koşul yaygın ve modern kütüphanelerdir. Aşağıdaki bağlantıda okurun, istediği kitaba ulaşma hakkı ve özgürlüğü olduğu üzerine kaleme alınmış bir yazı var. Bu yazıda kasdedilen ve ülkemizde olmadığı için eksikliği duyulan şey bence yaygın ve modern kütüphane hizmetidir: http://www.birgun.net/writer_index.php?category_code=1235991432&news_code=1243850275&day=01&month=06&year=2009




Kütüphanecilik literatürüne baktığımızda zaman zaman bu ve benzeri konuların gündeme gelmiş olduğunu görüyoruz. Örneğin Türk Kütüphaneciler Derneği yayınları arasında 1996'da çıkan hocalarımızdan Yaşar Tonta ve Ahmet Çelik'in hazırladığı Bilgi Edinme Özgürlüğü isimli bir kitap var. Kitabın içinde Amerikan Kütüphane Derneği'nden çevirisi yapılan "Kütüphane Hakları Bildirgesi" yer almaktadır. Kütüphane odaklı bu bildirideki 6 maddeyi aşağıya yazıyorum:

1. Kitaplar ve diğer kütüphane kaynakları kütüphanenin hizmet verdiği toplumdaki tüm insanların ilgisi, bilgisi ve aydınlanması için sağlanmalıdır. Materyaller, yaratılmasına katkıda bulunanların kökeni, geçmişi veya görüşlerinden dolayı dışlanmamalıdır.

2. Kütüphaneler güncel ve tarihsel konularda tüm görüşleri sunan bilgi ve materyalleri sağlamalıdır. Materyaller partizanca veya doktriner açıdan onaylamama nedeniyle yasaklanmamalı ya da raflardan kaldırılmamalıdır.

3. Kütüphaneler bilgi ve aydınlanma sağlama konusundaki sorumluluklarını gerçekleştirmek için sansüre karşı çıkmalıdır.

4. Kütüphaneler özgür ifadenin ve düşüncelerin serbestçe açıklanmasına karşı çıkan tüm kişi ve gruplarla işbirliği yapmalıdır.

5. Bir kişinin kütüphane kullanma hakkı kökeni, yaşı geçmişi veya görüşleri nedeniyle yasaklanmamalı veya kısıtlanmamalıdır.

6. Hizmet sundukları topluma sergi mekanları ve toplantı salonları sağlayan kütüphaneler bu tür kolaylıkları, kullanmak isteyen grup ya da kişilerin bağlı oldukları kuruluşlara veya inançlarına bakılmaksızın eşit düzeyde sağlamalıdır. Kaynak: Bilgi Edinme Özgürlüğü / Haz. Yaşar Tonta, Ahmet Çelik, Ankara: Türk Kütüphaneciler Derneği yayınları, 1996, s.78

Amerikan Kütüphane Derneği'nden çevrilen bu metnin orjinali için http://www.ftrf.org/ala/aboutala/offices/oif/statementspols/statementsif/librarybillrights.cfm bağlantısını tıklayınız.

Not: Ayrıca bu kitapta "Okuma Özgürlüğü(sayfa 84)"ne de değinilmiştir.

Literatürümüzde Kullanıcı Haklarını içeren kapsamlı bir de makale yer almaktadır. Erol Yılmaz'ın Kullanıcı Hakları ve Sorumlulukları: Bir Standart Denemesi isimli makalesi 2005 yılında Türk Kütüphaneciliği (19(3)) Dergisi'nde yayınlanmıştır: http://www.kutuphaneci.org.tr/web/node.php?action=6&type=6&target=contentShow&id=1484&node_id=198
Bu makalede İnsan Hakları'ndan başlayarak, T.C. Anayasası, Ranganathan'ın İlkeleri ve Halk Kütüphanesi tanımına yer verilmiştir. Kullanıcı Haklarını işaret eden bu kısa bilgileri buraya almakta yarar vardır:

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, 27. Maddesi, “Herkes, bilim ve sanatı serbestçe öğrenme ve öğretme, açıklama, yayma ve bu alanlarda her türlü araştırma hakkına sahiptir”

Anayasa’nın, Üçüncü bölümü:“Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler” ikinci fıkrası:“Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” Madde 42: “hak” bağlamında, “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz.....”

Ranganathan’ın, Kütüphaneciliğin 5 Temel Yasası:

1. Kitaplar okunmak içindir,
2. Her okuyucunun bir kitabı vardır,
3. Her kitabın bir okuyucusu vardır,
4. Okuyucunun zamanını boşa harcamamak gerekir,
5. Kütüphane gelişen bir organizmadır.

Halk kütüphaneleri Tanımı: Halk Kütüphaneleri; cins, yaş, ırk, milliyet, din, dil, eğitim kültür, sosyo-ekonomik düzey ve politik görüş farkı gözetmeden, her tür kütüphane materyali ve çeşitli iletişim yolları aracılığıyla kültür ürünlerini ve bilgiyi insanlığın hizmetine sunarak, onlara ömür boyu eğitim ve boş zamanları değerlendirme olanağı veren, toplumla bütünleşip, sağlıklı kamuoyunun oluşmasına olanak sağlayan, toplumun ekonomik, sosyal, eğitsel, kültürel ve teknik kalkınmasının gerçekleştirilmesini etkileyen, dünya barışının sağlanmasına yardımcı olan demokratik kuruluşlardır.

Bu makale esas alınarak Anadolu Üniversitesi Kütüphanesi üç tane afiş hazırlamış ve kütüphanelerine asmışlardır. 2007 yılında ÜNAK Haber Bülteni'nde yayınlanan afişlerin linkleri aşağıdadır :

http://www.kdm.anadolu.edu.tr/images/unak/unak1.jpg

http://www.kdm.anadolu.edu.tr/images/unak/unak2.jpg

http://www.kdm.anadolu.edu.tr/images/unak/unak3.jpg

Kullanıcı Hakları ile ilişkililendirilebilecek bir takım bildiri metinleri daha önce yayınlanmıştır. Bunlar:

Kütüphaneler ve Düşünce Özgürlüğü Bildirisi:

http://archive.ifla.org/faife/policy/iflastat/iflastat_tr.htm

Halk Kütüphaneleri Bildirgesi:

http://www.kutuphaneci.org.tr/web/node.php?id=322

Okul Kütüphanesi Bildirgesi:

http://archive.ifla.org/VII/s11/pubs/slm-tr.pdf

Düşünce Özgürlüğü Bildirgesi:

http://www.kutuphaneci.org.tr/web/node.php?id=421

Düşünce Özgürlüğü ildirge Afişi :

http://www.kutuphaneci.org.tr/web/files/bildirge.pdf

Tüm bu yazılanlar ışığında "kullanıcı"ya yönelik "kullanıcı" odaklı bir "Kullanıcı Hakları Bildirgesi" hazırlanması yerinde olacağı ve böylesi bir bildirgenin yayınlanmasının insanlarda kütüphane kullanımına ilişkin bir "TALEP" yaratacağı düşüncesindeyim. Sanırım böyle bir bildirgenin yayınlanması ancak Türk Kütüphaneciler Derneği'nin sorumluluğunda ve belki de Tüketiciler Derneği işbirliği ile gerçekleşebilir...

Kütüphane kullanarak ne kadar tasarruf ettiğinizi hesaplayın

Aşağıdaki adreste kütüphane kullanıcılarının kütüphane hizmetlerinin değerini anlamaları için çevrimiçi bir hesaplayıcı oluşturulmuş. Özellikle halk kütüphaneleri için ücretsiz olarak tasarlanmış bu hesaplayıcı basit bir form şeklinde kütüphane kullanıcılarının karşısına geliyor ve kullanıcılar bu formda defalarca ücretsiz olarak aldıkları çeşitli hizmetleri işaretliyorlar, işlem sonucunu kütüphaneye göndermek üzere bir butona tıklıyorsunuz ve karşınıza o kütüphaneden faydalanarak ne kadar tasarruf ettiğinizi gösteren çok hoş bir kartpostal çıkıyor. Tabiki sonuç dolar olarak hesaplanıyor ve toplam meblağ oldukça yüksek çıkıyor...

Tasarruf artık dünyadaki tüm kaynakların bir gün tükeneceğinin bilincine varan ülkelerde bir gereklilik haline gelmektedir. Ülkemizde sırf bu nedenden hareketle bile her Türk vatandaşına modern kütüphane hizmeti verilmelidir...

Modern bir kütüphane hizmeti vererek bir ülkenin, bu hizmeti alarak bir bireyin nelerden tasarruf edebileceğinin daha iyi anlaşılabilmesi için formda yer alan ve fiyatlandırılan hizmet çeşitlerini çevirerek listeliyorum:

-Yetişkin kitapları ödünç verme

-Çocuk/Genç kitapları ödünç alma

-Sesli kitap ödünç alma

-CD ödünç alma

-Film ödünç alma

-Dergi ödünç alma

-Bilgisayar yazılımı ödünç alma

-Kukla ödünç alma

-Müze geçişi ödünç alma

-Kütüphanelerarası ödünç materyal alma

-Elektronik kitap ödünç alma

-Elektronik sesli kitap ödünç alma

- Yetişkin eğitim vb. program ve sınıflarına katılma

-Çocuk eğitim vb. programlara katılma

-Toplantı odası kullanımı (saat başına)

-Oditoryum kullanımı (saat başına)

-Bilgisayar kullanım saati

-Dergi Kullanımı (Kütüphane içinde)

-Gazetelere göz atmak

-Gazete ve dergileri çevrimiçi görüntülemek

-Diğer veritabanlarında araştırma yapmak

-Danışma sorularının yanıtlanması

Kaynak: http://engagedpatrons.org/LibraryUseValueCalculator.cfm

Kütüphaneler ücretsiz ama kitaplar değil!!!

Kütüphane hizmeti çoğunlukla ücretsiz verilen bir hizmettir. Ancak bir kütüphanenin iyi bir hizmet verebilmesi için olmazsa olmaz bilgi kaynaklarından olan kitapların her zaman bir bedeli vardır. Zira her kitap yazarı tarafından binbir emekle meydana getirilmektedir.



Örneğin bir okul kütüphanesini ele alalım. Okul kütüphaneleri yönetmeliğine göre o okula kütüphaneci atanabilmesi için ulaşılması gereken kitap sayısı 3001'dir. Bir kitabı ortalama 5 liradan hesaplarsak 15.000 lira ediyor. Bir devlet okulu için çok iyi bir para bu! Hal böyle olunca "kitap bağışı" seferberliği kaçınılmaz oluyor. Her zaman her yerde kitap bağışı bekleyen bir okula rastlayabilirsiniz. Yurt dışında da durum farklı değil, orada da kitap bağışları sıkça uygulanan bir yöntem. Aşağıda linkini vereceğim blogdan esinlenerek attım bu başlığı... Bloğunda sosyal medyadan faydalanarak yürüttüğü kitap bağış yöntemi deneyiminden bahsetmiş yazar.
Amazon'da oluşturdukları istek listesi üzerinden seçtikleri kitabın bağışçılar tarafından ekstra indirim karşılığında kendi adreslerine yönlendirilmesini sağlıyorlar. Böylelikle hem ihtiyaçları olan kitapları edinmiş hem de kitap bağışçıları için büyük problem olan depo ve nakliyat derdinden kurtulmuş oluyorlar. Süper fikir!

Benzerini daha önce öğrencilerini kurtarmak için sobayı kucaklayıp dışarı çıkarmaya çalışırken can veren iki kadın öğretmenin anısına açılan AYSUN KARALAR - BURÇİN UYSAL KÜTÜPHANESİ'nde görmüştüm: http://www.alternatifhayatdersleri.com/kutuphane.htm
o zaman da bu yöntemi çok beğenmiştim...

blog linki: http://www.consuminglouisville.com/2009/05/libraries-are-free-but-books-a.php