
9 Nisan 2010 Cuma
İki Farklı Kültür Bir Amaç: Yayıncılar ve Kütüphaneciler

8 Nisan 2010 Perşembe
Kütüphane değil Düşünce Dükkanı

Oysa geleneksel kütüphane kavramı yıkılıyor artık... Yaşasın hayalimizdeki gürültülü patırtılı capcanlı kütüphanelere kavuşabileceğiz:) Aşağıdaki bağlantıda Londra'daki geleneksel kütüphanelerin geleneksellikten sıyrılıp "idea stores"lara dönüştüğünden bahsediyor...
http://www.telegraph.co.uk/culture/books/7499236/Cappuccinos-in-your-local-library-Its-all-just-froth.html
Halk Kütüphaneleri ve Google arasındaki ilişki
6 Ocak 2010 Çarşamba
KOHA: Ücretsiz Kütüphane Sistemi

KOHA ilk açık kaynak kodlu bütünleşik bir kütüphane sistemidir. Evrensel kullanımı, teknolojik amaçlarının başarısı için işbirliğine giden kütüphanelerin gelişmesi ile yönlendirilmiştir. KOHA’nın etkileyici ayarları kullanıcı tabanlı ihtiyaçlara göre geliştirilebilir ve büyütülebilir.
KOHA; Kataloglama, opac (online public access catalogue), ödünç verme, üye yönetimi ve satın alma modüllerinden oluşur. Şube kütüphaneleri de destekleyen KOHA, dünya çapında halk, özel, okul, üniversite ve araştırma kütüphanelerinde kullanılmaktadır.
KOHA kütüphane sistemi, 2000 yılında Horowhenua Library Trust için Yeni Zellanda’da Kapito Communications Şirketi tarafından yaratılıp geliştirilmesi gönüllülerden oluşan bir takım tarafından sağlanmıştır. Perl yazılım diliyle yaratılan KOHA, MySQL veritabanını kullanarak erişimini Apache web sunucusu aracılığıyla gerçekleştirir. ABD, Yeni Zellanda, Avustralya, Kanada, Hindistan, Tayland, İngiltere, Fransa ve KKTC’deki bir çok halk kütüphanesi, kar amacı gütmeyen kurumların kütüphaneleri, okul ve üniversite kütüphaneleri tarafından kullanılan ilk açık kodlu kütüphane otomasyon paketidir.
KOHA modüler bir yapıya sahiptir. Kataloglama, OPAC, ödünç verme, satın alma, raporlama
gibi modüllere sahip olup, yeni modül eklemek mümkündür. Tüm ekranlar şablon - template mantığıyla hazırlanmış ve html tabanlıdır. Bu nedenle her türlü dizayn ve yerelleştirilmeye açıktır. Tüm ekranların İngilizce ve Fransızca’ları hazır olup başka dillere çevirebilmek için Unix sistemlerde çalışan ve .po dosyaları üreten bir modüle sahiptir. Paul Poulain (Marseille, France) 2001 yılında KOHA’ya çok dil desteğini veren yeni özellikler eklemeye İnglizceden Fransızca, Çince Arapça gibi birçok dile tercüme edildi. 2002 yılında MARC ve Z39.50 Uluslararası katalog standartlarını ekledi. Bu çalışmaların sponsorluğunu Nelsonville Public Library destekledi. 2005 yılında ise Ohio firması LibLime, Zebra Yazılımla entegre olması ve hızlı bir şekilde arama yapması için yeni özellikler ekledi. Bu çalışma da Crawford County Federated Library System tarafından desteklenmiştir.
KOHA’nın Özellikleri
KOHA;
• Modern tam özellikli entegre olabilen (ILS),
• Ödüllü ve açık kaynak kodlu ücreti olmayan,
• Linux, Unix, Windows ve MacOS platformuna uygun,
• Web tabanlı OPAC sistemini kullanan,
• Web sitesi olarak tamamını entegre edilebilir,
• Z39.50 katalogları kopyalanabilen,
• Profesyonel kataloglar için MARC21 ve UNIMARC uyumlu,
• Digital kütüphane veya belge yönetimi olarak kullanılabilen,
• Benzer modüllerle kaynakları online ve offline yönetilebilen,
• Kendi barkodunu print edebilen,
• Tüm kullanıcılar basit ve rahat kullanılabilen gelişmiş arama rayüzüne sahip, bir kütüphane sistemidir.
Kataloglama Modülü
Bu modülün en büyük özelliği MARC kayıtlarını okuyup mysql veri tabanına aktarabilmesi ve yine html tabanlı bir editor aracılığıyla katalog bilgilerinden MARC kaydı oluşturabilmesidir. Tamamıyla kullanıcı tanımlı ekranlar sayesinde MARC21, UNIMARC veya DANMARC gibi herhangi bir MARC kaydına göre ekran tasarlayıp kullanmak hatta tamamıyla yerel bir MARC türü üretmek mümkündür. Tüm veri giriş alanları basit seçeneklerle kataloglamacıya açılıp kapatılabilmekte, otorite alanı kullanmak zorunluluğu getirilebilmektedir (yazar veya konu otorite tabloları gibi).
MARC kaydı kullanmayan kütüphaneler bu modülü tamamıyla devre dışı bırakıp klasik veritabanı uygulaması olarak kullanabil mektedir. Sadece Unix sistemlerde çalışan basit bir
Z39.50 modülü vardır. Birçok yazılımda olmayan MARC kayıt depolama (rezervuar) sistemi vardır.
Satın Alma Modülü
Bu modülde bütçeli veya bütçesiz seçenekleri ile çalışıp siparişten yayının kütüphaneye girişine dek kütüphaneciye hem süreci izleme hem de bütçe kontrolü yapma olanağı sağlıyor. Kullanıcı tanımlı çeşitli döviz kurlarıyla ve yine kullanıcı tanımlı değişik KDV oranlarıyla çalışabilmektedir.
Süreli Yayın Modülü
Satın alma modülüyle birlikte çalışarak süreli yayınların izlenmesi ve kütüphaneye ulaşan
süreli yayının kullanıcılara duyurulması işlevini görmektedir.
Kullanıcı Tanımlama – Yetki Modülü
Sınırsız değişik kullanıcı türü sınırsız şube kütüphanesi tanımlanabilen bu modülle ödünç
verme sürelerinden cezalara kadar tüm yetki ve sınırlamalar hem kullanıcı hem kütüphane
hem de eser türü temelinde yapılabilir.
Raporlama Modülü
Çeşitli istatistik verilerin gerek ekrana gerekse excel dosyasına dökümleyen bu modül, kullanıcıların ödünç alma istatistikleri, en çok okunan kitaplar gibi çeşitli veriler sunuyor.
Kullanıcı Modülü Opac Internet üzerinde çalışan bu modül html ekranları ve css dosyaları sayesinde kütüphanenin istediği bir tasarımla kullanıcıya sunulabiliyor. Modüler yetki programı sayesinde ekranlar kullanıcılara açık veya şifre zorunlu olarak gösteriliyor.
KOHA’nın Sistem Gereksinimleri ve Kullanımı
KOHA kütüphane sistemini çalıştırabilmek için öncelikle Apache web sunucusunu, MySQL veritabanını ve Active State Perl’ü bilgisayarımıza yüklememiz gerekir.
KOHA programının ara yüzü iki kısma ayrılır. Birincisi, kütüphanecilerin kütüphane hizmetlerini gerçekleştirdikleri ve intenet tarayıcının adres çubuğuna intranet yazarak giriş yaptıkları kısımdır.
Bütün dünyada 300’ün üzerinde kütüphanenin kullandığı KOHA’yı kullanan kütüphanelerden biri de Yakın Doğu Üniversitesi Kütüphanesi’dir. KOHA’yı 2005 yılında kullanmaya başlayan Yakın Doğu Üniversitesi Kütüphanesi, KOHA kurulumunu kütüphanelerinde gerçekleştirmek amacıyla TBMM Kütüphanesi ile 2007 yılında bir protokol imzaladı. 1 Ağustos 2007’de TBMM kütüphanesi KOHA kütüphane sistemini tamamen kullanmaya başladı. . Gerek TBMM’de gerekse YDÜ’de kullanilan KOHA sürümleri standart KOHA sürümünden oldukça farklı sürümlerdir. Örneğin TBMM’de kapalı raf sistemi kullanılır ve buna yönelik özel bir modül geliştirilmiştir, YDÜ’de ise, örneğin, mobil uygulama modülü eklenmiştir (wap ve sms uygulamaları). YDÜ uygulaması, standart KOHA sürümünün çok çok ilerisinde olup TG Release olarak isimlendirilmiştir.
Aksaray Üniveristesi KOHA’yı inceleyip kullanmaya karar vermiş ancak personel yetersizliğinden dolayı KOHA kullanmaktan vazgeçmişlerdir. Kıbrıs Milli Arşiv ve Araştırma Dairesi, Denizli TÜİK ve MEDİ Mimarlık KOHA kullanımı ile ilgili çalışmalarını sürdürmektedir.
Sonuç
Ülkemizde özellikle okul kütüphaneleri olmak üzere çoğu kütüphane sınırlı kaynaklarla hatta bağışlarla yönetilmeye çalışılmaktadır. Açık kaynak kodlu ücretsiz bu kütüphane sistemi, bütçesi olmayan kütüphanelerin kullanabileceği profesyonel ve ücretli kütüphane programlarına alternatif bir programdır. Uzman bir kütüphane programından beklenebilecek çoğu özelliğe sahiptir. Kurulumu ve kullanımı derinlemesine hem teknik hem mesleki bilgi gerektirir. Bu nedenle diğer programlar gibi sadece kütüphanecilerin değil ancak bilgi işlem birimlerinin iş birliği ile yürütülebilir.
25 Aralık 2009 Cuma
Avrupa Kültür Başkentleri, Kütüphaneleri ve İstanbul 2010

...
İstanbul 2010
Kütüphaneler ile ilgili bilgi almak için İstanbul 2010’un internet sayfasına baktığımızda, “Murad Molla Kütüphanesi” restorasyonu ile ilgili bir bilgi notunu görmekteyiz. İstanbul Kütüphanesi için arama yaptığımızda ise “Rami Kışlası”nın halk kütüphanesi ve kültür merkezi olarak geliştirilmek üzere İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne devrediliyor” haberini bulabiliriz. Hâlbuki 2008 Mart ayında, İstanbul 2010’un internet sayfasında İstanbul Kütüphanesi ile ilgili çok daha kapsamlı bilgiler yer almaktaydı. Böylece kültür başkenti olarak İstanbul, kütüphaneler
başkenti olma yolunda somut bir adım atmış olduğunu gösteriyordu. Hatırlamakta yarar var, Avrupa Komisyonu; İstanbul, Pecs (Macaristan), Essen-Ruhr (Almanya) kentlerini de 2010 yılı için Avrupa Kültür Başkentleri olarak ilan etmiş ve üç kent bu amaçla sanat ve kültür ağırlıklı plan ve projelerini hayata geçirmeye başlamışlardır.
Örneğin, Essen 2010 için Ruhr bölgesindeki tüm üniversite, halk, özel konu kütüphaneleri bir bilgi ağında birleştirilmektedir. Tarihi değerleri olan tüm kitap ve dokümanlar, bir kültürel miras kaygısıyla bu bilgi ağında kamuoyuna ve topluma dijital ortamda sunulmaktadır. Ayrıca Essen 2010 için diğer kardeş kültür başkentlerle işbirliği yapılacağı da belirtilmektedir (Mamecke, 2008).
Pecs 2010 için ana projelerden biri olarak “Güney Tuna Bölge Kütüphanesi ve Bilgi
Merkezi” adıyla büyük bir kütüphane binası yapılmaktadır. Bu yapı için bir mimarlık yarışması açılmıştır ve 2007 yılında sonuçlandırılmıştır (Toller, 2008).
Sonuç olarak İstanbul 2010 adına süre giderek daralmaktadır. Hatta 2010’nun diğer
kültür başkenti olan diğer iki kardeş kent ile karşılaştırıldığında geç bile kalınmıştır. Yine de, İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Kanunu’nda belirtilen İstanbul Kütüphane ve Kültür Merkezi’nin yapımına ivedilikle başlanmalıdır. Ancak bu bir inşaat süreci olmamalı ve böyle algılanmamalıdır. Öncelikle ulusal düzeyde bir mimarlık yarışması açılmalı ve mimari açıdan kendini aşan bir yapı olmalıdır. Aynı zamanda bu yarışma ile ilgili süreç entelektüel bir ortama dönüştürülmeli ve toplumla paylaşılmalıdır. Kütüphanenin temelinin atılması için en son şans 2010 yılı olacaktır.
Toplumsal amaçlı bir sosyal sorumluluk projesi olarak nitelenebilecek bu kütüphane,
İstanbul’un en önemli kültür belleği simgelerinden biri olmalıdır. Çünkü o İstanbul’un belleği ve geleceğidir.
Avrupa Kültür Başkentleri
Yıl Şehir - Ülke
1985 Atina - Yunanistan
1986 Floransa - İtalya
1987 Amsterdam - Hollanda
1988 Berlin - Almanya
1989 Paris - Fransa
1990 Glasgow - İskoçya
1991 Dublin - İrlanda
1992 Madrid - İspanya
1993 Anvers - Belçika
1994 Lizbon - Portekiz
1995 Lüksemburg
1996 Kopenhag - Danimarka
1997 Selanik - Yunanistan
1998 Stockholm - İsveç
1999 Weimar - Almanya
2000 Avignon - Fransa,
2000 Bergen - Norveç,
2000 Bologna - İtalya,
2000 Brüksel - Belçika,
2000 Helsinki - Finlandiya,
2000 Krakov - Polonya,
2000 Prag - Çek Cumhuriyeti,
2000 Reykjavik - İzlanda,
2000 Santiago de Compostela - İspanya
2001 Porto - Portekiz, Rotterdam - Hollanda
2002 Bruges - Belçika, Salamanca - İspanya
2003 Graz - Avusturya
2004 Genova - İtalya, Lille - Fransa
2005 Cork – İrlanda
2006 Patras - Yunanistan
2007 Lüksemburg
2007 Sibiu -Romanya
2008 Liverpool -İngiltere
2008 Stavanger -Norveç
2009 Linz -Avusturya
2009 Vilnius -Litvanya
2010 Essen-Almanya
2010 İstanbul-Türkiye
2010 Peç-Macaristan
Alıntı:
http://www.unak.org.tr/BilgiDunyasi/gorusler/2009/cilt10/sayi2/303-308.pdf
Geleneksel Bilgi Kaynakları, Online Bilgi Kaynaklarından daha çok kullanılıyor
Teknolojik gelişmelerin özellikle tüketici bilgi arama davranışına etkileri üzerine yapılmış bir araştırma: http://itudergi.itu.edu.tr/index.php/itudergisi_d/article/viewFile/280/245
Geleneksel bilgi kaynakları ile online bilgi kaynaklarının birbirine alternatif değil destekleyici olduğunu ortaya koyması bakımından çarpıcı bir çalışma... Kütüphanelerdeki geleneksel bilgi kaynaklarını ve online bilgi kaynaklarını karşılaştırdığımızda genel eğilim online kaynakların tercih edilmesidir. Oysa bilginin güvenilirliği açısından online bilgi evrenimizin henüz test edilmemiş ve geliştirilmemiş olduğu kanısındayım.
Online bilgi kaynakları bir kütüphane için veritabanları olabilir, bunlarda yabancı dilde oldukları için daha çok üniversitelerde kullanılmaktadır. Bir halk ya da okul kütüphanesi Türkçe veritabanlarından yoksundur... İnternette bilgi arama yöntem ve tekniklerinin ise belirsizliği ortadadır...
Aşağıya bu çarpıcı araştırmanın özet ve sonucunu kopyaladım...
Araştırmanın tamamı için bağlantıyı yineleyelim: http://itudergi.itu.edu.tr/index.php/itudergisi_d/article/viewFile/280/245
Araştırmanın özeti:
Hiç şüphesiz 20. yüzyılın en önemli teknolojik gelişmelerinden biri kabul edilen İnternet, genel olarak tüketici satın alma karar sürecini, özelde ise bilgi arama aşamasını önemli düzeyde etkilemektedir.
İnternet ile birlikte, üretici ve perakende firmalarının web sayfaları, e-forumlar gibi çeşitli
online bilgi kaynakları ortaya çıkmıştır. Pazarlama yöneticilerinin, tüketicilerin bilgi arama aşamasını yönlendirmek ve tüketicilerin tercihlerini etkileyebilmek için etkin iletişim stratejileri geliştirmeleri gerekmektedir. Dolayısıyla, tüketici bilgi arama davranışını, özellikle bilgi kaynaklarının kullanımını, etkileyen değişkenlerin belirlenmesi ve bu değişkenlerin etkilerinin incelenmesi önemlidir.
Bu çalışmada, online bilgi kaynaklarının ortaya çıkmasıyla satış elemanı, arkadaş ve yakın
çevre ve reklamlar gibi geleneksel bilgi kaynaklarının kullanımının nasıl etkilendiği araştırılmaktadır.
İlk olarak tüketici bilgi arama davranışı ile ilgili literatür gözden geçirilerek bilgi kaynaklarının kullanımını etkileyen bir model önerilmiştir. Daha sonra ise önerilen model, cep telefonu satınalma kararı bağlamında Yapısal Denklik Modelleme (Structural Equation Modeling) ile test edilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre, cep telefonu satınalma durumunda, geleneksel bilgi kaynaklarının hala önemli ölçüde kullanıldığı görülmektedir. Ayrıca, algılanan risk, eğlence odaklı alışveriş eğilimi, ürüne yönelik ilgi düzeyi ve geleneksel bilgi kaynaklarının kullanımında algılanan faydanın, bilgi kaynakları kullanımı farkını geleneksel kaynakların lehine pozitif yönde etkilediği ortaya konulmuştur. Buna karşılık, çevresinde uyaran arama eğilimi, kalite-odaklı alışveriş yöneliminin, online bilgi kaynakları kullanımında algılanan faydanın ve nesnel ve öznel ürün bilgisinin hem online hem de geleneksel bilgi kaynaklarının aynı düzeyde kullanılmasında etkili olduğu görülmüştür.
...
Sonuç ve Değerlendirme:
Satın alma öncesi dış bilgi arama davranışını bilgi kaynakları kullanımı kapsamında incelemek üzere, yazın taramasıyla belirlenen kuramsal model, cep telefonu satınalma durumu için test edilmiştir. Çalışmada online ve geleneksel bilgi kaynaklarının birbirlerine alternatif değil, tamamlayıcı kaynaklar olduğu benimsenmiştir. Bu nedenle literatürde çoğunlukla geleneksel bilgi arama davranışını etkileyen faktörlerin online bilgi kaynaklarının ortaya çıkmasının ardından online bilgi arama düzeyi ile geleneksel bilgi arama düzeyi arasındaki farkı da etkileyeceği düşünülmüştür. Çalışmanın modeli bu temel kabullere dayalı olarak oluşturulmuştur.
Nesnel ve öznel ürün bilgisinin bilgi arama davranışı üzerine etkisinin ayrı ayrı incelenmesi ve bilgi arama davranışı çıktılarının da modele dahil edilmesi ilgili literatüre önemli bir teorik katkı sunmaktadır. Çalışmanın temel bulgularından biri, geleneksel bilgi kaynaklarının bilgi arama aşamasında online bilgi kaynakları ile karşılaştırıldığında daha fazla kullanıldığıdır.
Ayrıca, ürüne yönelik ilgi düzeyi yüksek, çevrede uyaran arama eğilimi yüksek, zamanı daha fazla olan ve kalite-odaklı alışveriş eğilimi yüksek olan tüketiciler cep telefonu satın alma karar sürecinde, online bilgi kaynakları ile geleneksel bilgi kaynaklarını aynı düzeyde kullanmaktadırlar. Ancak, tüketiciler algılanan risk ve ürüne yönelik ilgi düzeyi arttıkça online bilgi kaynaklarına kıyasla geleneksel bilgi kaynaklarından daha fazla bilgi elde etmektedirler.
Sonuç olarak, pazarlama yöneticileri, hedef pazarlara ulaşmak için online bilgi kaynaklarını da geleneksel bilgi kaynaklarına tamamlayıcı kaynaklar olarak değerlendirmeli ve bütünleşik pazarlama iletişim planlarında bunu dikkate almalıdırlar.
Çalışmada tüketici bilgi arama davranışının tek bir boyutu- kaynak kullanım düzeyi – dikkate alınmıştır. Gelecekteki çalışmalarda online bilgi arama davranışı ile geleneksel bilgi arama davranışı, “araştırılan bilgi çeşidi ve sayısı”, “araştırılan marka sayısı” ve “herbir bilgi kaynağına harcanan zaman” gibi bilgi arama davranışının diğer boyutları açısından karşılaştırmalı olarak incelenebilir. Ayrıca, önerilen modeli farklı kültürler için de test etmek kültürel farklılıkları ortaya koymak açısından faydalı olacaktır.
20 Aralık 2009 Pazar
Web sitelerinin geçmiş hallerine erişim sağlayan site: www.archive.org



